Onze visie

Ons motto is ‘The Art of Control’, maar hoe valt controle met kunst te verzoenen?

Zelf-controle komt met stip op de eerste plaats: om je paard te kunnen controleren, moet je eerst jezelf kunnen controleren!

Met je paard controleren bedoelen we eigenlijk alweer een vorm van zelf-controle, nl het paard helpen zichzelf te controleren. In het wild overleven paarden al miljoenen jaren door voor het minste op de vlucht te slaan, maar gedomesticeerde paarden worden amper nog blootgesteld aan gevaar. Maar een paard vraagt zich altijd af: ‘ben ik veilig?’ en als hij dat gevoel niet heeft, dan zorgt stress onvermijdelijk tot het ‘flight or fight’ mechanisme. Het is dus aan ons om hen te helpen, hoe zichzelf beter te controleren of te ‘managen’, beneden dat ‘flight or fight’ niveau. Dat begint al onmiddellijk met onze interactie die ‘grounding’ vereist en geruststellend moet zijn (dus geenszins dominant!) en verder door het paard te helpen bewuster te worden, bijvoorbeeld van zijn houding en beweging, opdat het leert onnodige spanning los te laten, meer balans te vinden, evenals een betere volgorde van beweging en zodoende ook meer stabiliteit, souplesse, zelfzekerheid en leerbereidheid.

Maar zijn wij daartoe in staat?

Zelf-controle impliceert de volgende 4 elementen: waarneming, beweging, gevoelens en gedachten. In een perfecte organisatie van die 4 zijn je waarnemingen van jezelf en de omgeving betrouwbaar en de flow van waarnemingen ononderbroken, voel je dus perfect de vorm, beweging en verhouding tot elkaar, in tijd en ruimte, van elke lichaamsdeel, is je houding neutraal uitgelijnd en ben je in optimale balans, komt ondersteuning dus perfect van binnenuit, is er dus nergens onnodige spierspanning en is elke beweging gemakkelijk en zuiver. Je bent ook kalm en toch alert, je bent ‘grounded’, je intenties zijn duidelijk en je hebt zelfvertrouwen. 

Dit doet denken aan Shaolin Kung Fu! Maar er zijn door de geschiedenis ook talrijke getuigenissen over de unieke zelf-controle van zogenoemde ‘paardenfluisteraars’. Enkele recente voorbeelden zijn de getuigenissen van hoe de gebroeders Tom en Bill Dorrance (USA) en Kell B. Jeffery (Australië) zelfs beschadigde paarden in een minimum van tijd konden omtoveren.

Terwijl dat eerder het ideaal is, waar staan wij met onze zelf-controle? 

Feldenkrais zegt heel toepasselijk: “om te doen wat je wil, moet je eerst weten wat je doet”. Zeker ons modern westers leven, met veel zittend werk en teveel stress, zorgt voor veel hinderlijke spierspanning en die belemmert heel erg het balansvermogen, maar het grootste probleem is toch dat men zich daar niet van bewust is!

Balanceren komt normaal uit het centrum, d.i. bekken, heupen en wervelkolom, die voortdurend kleine bewegingen maken, in functie van evenwicht behouden. Het betreft de juiste activatie van spieren, gebaseerd op integratie in het brein van betrouwbare sensorische signalen. Maar als de sensorische input problematisch is, zo is ook de aansturing en dat resulteert in slecht balansvermogen. Maar je lichaam heeft altijd de strategie om te zorgen voor stabiliteit (niet vallen) en past die strategie evengoed toe als er sluimerende spanning aanwezig is, bijvoorbeeld tgv chronische stress. I.p.v. een neutrale uitlijning en goede balans, zorgt dat dan voor compensaties, nl meer spierspanning maar dan om het onevenwicht op te heffen. Dat is eigenlijk een zichzelf beschermende reactie, maar het ziet er wel scheef en stijf uit. Bovendien moeten nu armen en benen inschieten om evenwicht te herstellen. Bedenk iemand de eerste keer op schaatsen en het zwaaien van de armen. Dat is de inzet van trekkende spieren, ter compensatie van de gebrekkige aansturing van diepere, ondersteunende spieren. De richting van beweging wordt hierin bepaald door associatie, d.w.z. om evenwicht te bewaren. Voor bijvoorbeeld een fijne teugelhulp is net dissociatie nodig, vrije keuze van richting of de zuivere inzet van trekkende spieren,  maar dat dus kan niet, zolang balanceren vanuit het centrum niet lukt.

Dit hier is de vicieuze cirkel waar de meeste ruiters hopeloos in vastzitten, de oorzaak van veel eindeloos corrigeren maar nooit iets oplossen, de reden waarom zelfs een minimum van zelf-controle dikwijls niet bereikt wordt:  het begint met onbetrouwbare proprioceptieve input, met tot gevolg slechte balans, met tot gevolg verstijven om toch te stabiliseren. Maar die stijfheid maakt balanceren onmogelijk, want die heeft net beweging nodig. De ledematen worden ondertussen voornamelijk ingezet om in evenwicht te blijven, dus harmonie en fijne hulpen kunnen niet groeien, want stabiliseren neemt altijd prioriteit!

Hier uit geraken is veel moeilijker dan gedacht want waar beginnen? Mechanische herhalingen van ‘zit recht’, ‘schouders op’ of ‘hielen laag’ maken heel weinig kans om uit deze impasse te geraken. De belangrijkste reden is dat dit allemaal voor elk individu voelt als ‘normaal’, als ‘eigen’. Zelf-beeld bestaat uit ieders individuele waarneming, beweging, gevoelens en gedachten. Maar ook gewoontes en stijfheid zijn evengoed deel gaan uitmaken van het ‘zelf-beeld’ en daaraan wijzigen voelt daarom ‘oneigen’ en zelfs vreemd. Zolang de wijziging niet integreert, keert het lichaam terug naar wat ‘eigen’ voelde.

We kunnen er dus niet naast: voor meer zelf-controle moet het zelf-beeld wijzigen! Het brein is neuroplastisch dus het zelf-beeld kan wijzigen. Maar dat kan niet zomaar met mechanische ‘fixen’ want zo zal de verandering bijna nooit integreren en dat moet want alles werkt uiteindelijk als één functioneel geheel. Integratie gebeurt wel op basis van een organisch leerproces, d.w.z. meer bewustzijn, van zichzelf, in de omgeving  en een continu geïnteresseerd exploreren, naar het meest betrouwbare kinesthetisch gevoel en naar het beste alternatief voor elke beweging of houding. Want balanceren te paard is heel specifiek dus dat moet je leren, alsof het een volledig nieuwe vaardigheid is. Maar daarvoor is betrouwbare sensorische input nodig en moet neutraliteit gevonden worden met ondersteuning van binnenuit, onnodige spanning losgelaten worden en kan dissociatie dan uiteindelijk zuivere bewegingen toelaten.

Zelf-controle onder de vorm van goed balansvermogen, betrouwbaar lichaamsschema, posturale tonus en zuivere bewegingen is noodzakelijke voorwaarde om harmonieus mee te bewegen en voor fijne communicatie met het paard. 

Bij EquiTrain cumuleren we voortdurend  meer kennis en expertise, om iedereen echt te helpen met duurzame groei naar een resultaat dat niet zomaar functioneel maar ook harmonieus, sierlijk en mooi is!

THE ART OF CONTROL